Boshqaruv hisobini joriy qilish: egasi uchun hisobotlar

Buxgalteriya hisobi qonun talablariga javob beradi: soliqlar, hisobotlar, tekshiruvlar. Lekin biznes egasining savollari boshqacha: qaysi yo‘nalish pul topyapti, nega foyda bor-u, pul yo‘q, keyingi oyda kassada qancha bo‘ladi. Bu savollarga boshqaruv hisobi javob beradi.

Buxgalteriyadan farqi

• Maqsad. Buxgalteriya — tashqi foydalanuvchilar uchun, boshqaruv hisobi — ichki qarorlar uchun.
• Qoidalar. Boshqaruv hisobida qoidalarni kompaniyaning o‘zi belgilaydi: moddalar, yo‘nalishlar, xarajatlarni taqsimlash usuli.
• Tezlik. Haftalik yoki hatto kunlik ma’lumot kerak, chorak oxirida emas.
• Kesimlar. Filiallar, mahsulot guruhlari, kanallar, menejerlar bo‘yicha.

Uchta asosiy hisobot

Pul harakati hisoboti (PHH). Pul qayerdan keldi va qayerga ketdi, faoliyat turlari bo‘yicha: operatsion, investitsion, moliyaviy. Kassa uzilishini oldindan ko‘rishga yordam beradi.

Foyda va zarar hisoboti. Davr uchun daromadlar, tannarx, xarajatlar va foyda. Pul harakatidan farqli, u hisoblash usuli bo‘yicha yuritiladi: tovar sotilgan oyda daromad aks etadi, pul kelgan kunda emas.

Boshqaruv balansi. Kompaniyada nima bor (pul, tovar, debitorlik, uskunalar) va u nimaning hisobidan (o‘z kapitali, qarzlar, kreditorlik). Biznes qiymati o‘sayaptimi yoki kamayaptimi — shu hisobot ko‘rsatadi.

Moddalar va yo‘nalishlar

Joriy qilishning eng muhim bosqichi — moddalar ro‘yxatini kelishish. Qoidalar:

• har bir modda aniq qaror bilan bog‘liq bo‘lsin;
• «boshqa xarajatlar» moddasi umumiy xarajatlarning kichik qismidan oshmasin;
• moddalar soni rahbar bir ekranda ko‘ra oladigan darajada bo‘lsin.

Yo‘nalishlar (filial, mahsulot, kanal) bo‘yicha xarajatlarni taqsimlash qoidasini ham oldindan yozib qo‘ying: masalan, umumiy ijara maydonga qarab, boshqaruv xarajatlari daromadga qarab.

Ma’lumot manbalari

• Bank va kassa — pul harakati
• Savdo tizimi yoki kassa — daromad va tannarx
• Ombor — qoldiqlar
• Ish haqi vedomosti — mehnat xarajatlari
• Shartnomalar — majburiyatlar va to‘lov jadvallari

Agar bu manbalar alohida tizimlarda bo‘lsa, ular avtomatik bog‘lanishi kerak. Aks holda har oy kimdir ikki-uch kun ma’lumotlarni qo‘lda yig‘adi va hisobot kechikadi.

Avtomatlashtirish variantlari

1. Jadval. Kichik biznes uchun boshlanish nuqtasi, lekin ma’lumot qo‘lda kiritiladi va xatolar ko‘p.
2. Hisob tizimidagi boshqaruv hisobi moduli. Ma’lumot hujjatlardan avtomatik olinadi.
3. Alohida moliyaviy servis yoki BI. Bir nechta manbadan ma’lumot yig‘ib, hisobotlarni quradi.

To‘g‘ri variant tizimlar soni va hisobot kerak bo‘lgan tezlikka bog‘liq.

Joriy qilish bosqichlari

1. Egasining asosiy savollarini yozish — hisobotlar shu savollarga javob berishi kerak
2. Moddalar, yo‘nalishlar va taqsimlash qoidalarini kelishish
3. Ma’lumot manbalarini aniqlash va bog‘lash
4. Birinchi oy hisobotini qo‘lda tekshirish
5. Muntazam jadval: kim, qachon, qanday hisobot tayyorlaydi
6. Hisobotlarni muhokama qilish uchrashuvi

Tipik xatolar

• Buxgalteriya hisobotlarini boshqaruv hisobi deb hisoblash
• Shaxsiy va biznes pullari aralash
• Hisobot tayyorlanadi, lekin hech kim uni o‘qimaydi va qaror qabul qilmaydi
• Har oy moddalar o‘zgaradi va davrlarni solishtirib bo‘lmaydi

Boshqaruv hisobi tizim emas, odat. Hisobot har oy bir xil kunda chiqsa va egasi uni jamoa bilan muhokama qilsa, u ishlayapti.