Kompaniyalarga eng ko‘p qanday kiberhujumlar bo‘ladi va ularga tayyorgarlik

Kiberxavfsizlik statistikasi har xil manbalarda turlicha va ko‘pincha xavfsizlik vositalarini sotuvchilar tomonidan e’lon qilinadi. Shuning uchun aniq raqamlarga emas, barqaror kuzatiladigan tendensiyaga tayaning: kompaniyalarga hujumlarning asosiy qismi bir nechta takrorlanuvchi ssenariy bo‘yicha boradi. Quyida ular va har biriga qarshi choralar.

1. Fishing

Ishonchli manba nomidan xat yoki xabar: bank, soliq, yetkazib beruvchi, pochta xizmati, rahbar. Maqsad — parolni olish, zararli faylni ochtirish yoki pul o‘tkazdirish.

Tayyorgarlik:

• Xodimlarni o‘qitish va sinov xatlari
• Pochta filtrlari va domen himoyasi sozlamalari
• Ikki bosqichli autentifikatsiya — parol o‘g‘irlansa ham to‘siq

2. Akkauntlarni egallash

Sizib chiqqan parollar boshqa xizmatlarda sinab ko‘riladi yoki oddiy parollar tanlanadi. Telegram akkauntlari kod so‘rash orqali egallanadi.

Tayyorgarlik:

• Har xizmatda alohida parol
• Ikki bosqichli autentifikatsiya, Telegram’da ham qo‘shimcha parol
• Shubhali kirishlar haqida ogohlantirishlar

3. Shifrlovchi dasturlar

Hujumchi tarmoqqa kiradi, fayllar va zaxira nusxalarni shifrlaydi va to‘lov talab qiladi. Ko‘pincha ma’lumotni oldin o‘g‘irlab, uni e’lon qilish bilan ham tahdid qiladi.

Tayyorgarlik:

• Asosiy tarmoqdan ajratilgan, o‘zgartirib bo‘lmaydigan zaxira nusxalar
• Tiklashni muntazam sinash
• Masofaviy kirishni himoyalash
• Tarmoqni segmentlash va administrator huquqlarini cheklash

4. Rekvizitlarni almashtirish va rahbar nomidan firibgarlik

Hujumchi yetkazib beruvchi yozishmasiga kirib oladi yoki uning manziliga o‘xshash manzil yaratadi va «yangi rekvizitlar» yuboradi. Yoki rahbar nomidan shoshilinch to‘lov so‘raydi.

Tayyorgarlik:

• Rekvizit o‘zgarishini mustaqil kanal orqali — ma’lum telefon raqamiga qo‘ng‘iroq bilan tasdiqlash
• Katta to‘lovlar uchun ikki kishilik tasdiqlash
• Buxgalteriya xodimlari uchun alohida mashg‘ulot

5. Sayt va ilovalarga hujumlar

Zaif CMS plaginlari, eski versiyalar, oddiy admin parollar orqali buzish; ma’lumot o‘g‘irlash; saytga zararli kod joylashtirish. Shuningdek, saytni ishlamay qoladigan qilib ortiqcha so‘rovlar bilan to‘ldirish hujumlari.

Tayyorgarlik:

• Muntazam yangilanishlar
• Admin panelni himoyalash
• Veb-ilovalar uchun himoya ekrani va trafikni filtrlash xizmatlari
• Zaxira va tez tiklash

6. Ichki tahdid

Norozi yoki ketayotgan xodim mijozlar bazasini nusxalaydi; ehtiyotsiz xodim ma’lumotni ochiq joyda qoldiradi.

Tayyorgarlik:

• Minimal huquqlar
• Ommaviy eksport cheklovi va jurnallar
• Ishdan ketganda kirishlarni darhol yopish

7. Ta’minot zanjiri orqali

Hujum pudratchi, dasturiy ta’minot yetkazib beruvchisi yoki xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot orqali keladi.

Tayyorgarlik:

• Pudratchilar kirishlarini cheklash va kuzatish
• Shartnomalarda xavfsizlik talablari

Ustuvorlik

Agar resurslar cheklangan bo‘lsa, quyidagi tartibda: ikki bosqichli autentifikatsiya, ajratilgan zaxira nusxalar, yangilanishlar, to‘lovlarni tasdiqlash tartibi, xodimlarni o‘qitish. Bu besh chora yuqoridagi ssenariylarning ko‘pchiligiga to‘siq bo‘ladi.