CRM va SRM: mijozlar bilan ishlash va yetkazib beruvchilar bilan ishlash

CRM haqida ko‘pchilik eshitgan, SRM esa kamroq ma’lum. Aslida ular bir-birining ko‘zgudagi aksi: CRM kompaniyaning mijozlari bilan munosabatlarini boshqaradi, SRM (Supplier Relationship Management) esa yetkazib beruvchilar bilan munosabatlarni.

SRM nima qiladi

SRM xaridlar bo‘limining ishini tizimlashtiradi:

• Yetkazib beruvchilar bazasi — rekvizitlar, kontaktlar, mahsulotlar, sertifikatlar, shartnomalar
• Tanlash va tenderlar — narx so‘rovlari, takliflarni solishtirish, g‘olibni aniqlash
• Shartnomalar — muddatlar, shartlar, uzaytirish eslatmalari
• Baholash — yetkazish muddatlari, sifat, narx barqarorligi, muammolar soni
• Hamkorlik — yetkazib beruvchi portali orqali buyurtmalar, hujjatlar va xabarlar almashinuvi

CRM bilan o‘xshashlik

Ikkala tizim ham tashqi tomonlar bilan munosabatni boshqaradi: kontaktlar bazasi, muloqot tarixi, bosqichlar, vazifalar va hisobotlar. Shuning uchun ba’zi kompaniyalar kichik hajmda yetkazib beruvchilarni ham CRM’da alohida voronkada yuritadi.

Asosiy farqlar

Maqsad. CRM sotuvni oshirishga, SRM xarid shartlarini yaxshilash va ta’minot xavfini kamaytirishga qaratilgan.

Jarayon. CRM’da kompaniya taklif qiladi va mijoz tanlaydi. SRM’da aksincha: yetkazib beruvchilar taklif qiladi, kompaniya tanlaydi.

Foydalanuvchilar. CRM’da — savdo va marketing, SRM’da — xaridlar, ta’minot, sifat va moliya bo‘limlari.

Hujjatlar. SRM’da tender hujjatlari, sertifikatlar, sifat dalolatnomalari va shartnoma ijrosi nazorati muhimroq.

Qaysi kompaniyalarga SRM kerak

1. Ishlab chiqarish korxonalari — xomashyo va komplektlovchilar ko‘p
2. Chakana tarmoqlar — yuzlab yetkazib beruvchi va assortiment
3. Qurilish kompaniyalari — materiallar va subpudratchilar
4. Xaridlar hajmi katta va ochiq tanlov talab qilinadigan tashkilotlar

Agar kompaniyada o‘nlab doimiy yetkazib beruvchi bo‘lsa va xaridlar bir-ikki kishi tomonidan bajarilsa, alohida SRM ortiqcha bo‘lishi mumkin. Bu holda ERP yoki hisob tizimidagi xaridlar moduli va oddiy jadval yetarli.

SRM va ERP

Xaridlarning operatsion qismi — buyurtma, qabul, ombor, to‘lov — odatda ERP yoki 1C’da yuritiladi. SRM munosabatlar va tanlov qismini to‘ldiradi. Ular bog‘lanishi kerak: tanlangan yetkazib beruvchi va kelishilgan narxlar ERP’ga o‘tadi, yetkazish natijalari esa SRM’ga baholash uchun qaytadi.

Yetkazib beruvchini baholash mezonlari

• O‘z vaqtida yetkazish
• Sifat bo‘yicha da’volar soni
• Hujjatlar to‘liqligi
• Muloqot tezligi
• Narx barqarorligi

Bu mezonlar bo‘yicha muntazam baholash keyingi xaridlarda asosli tanlov qilish va muzokaralarda dalil keltirish imkonini beradi.

Qanday boshlash

Avval yetkazib beruvchilar bazasini bir joyga yig‘ing va shartnomalar muddatini nazoratga oling. Keyin narx so‘rovlari va takliflarni solishtirish jarayonini tizimlashtiring. Baholash va portal — keyingi bosqich. Ko‘p hollarda birinchi bosqich uchun mavjud CRM yoki ERP imkoniyatlari yetadi.