Chat-bot oddiy so‘zlar bilan: qanday ishlaydi va nimalarga qodir

Chat-bot — foydalanuvchi bilan yozishma shaklida muloqot qiladigan dastur. Odam xabar yozadi yoki tugmani bosadi, bot javob beradi, savol beradi yoki biror amalni bajaradi. Botlar messenjerlarda, saytlarda, mobil ilovalarda va ijtimoiy tarmoqlarda ishlaydi. O‘zbekistonda eng keng tarqalgan joyi — Telegram.

Bot qanday ishlaydi

Soddalashtirilgan sxema:

1. Foydalanuvchi xabar yuboradi
2. Platforma (masalan, Telegram) xabarni bot serveriga uzatadi
3. Bot dasturi xabarni tahlil qiladi: bu buyruqmi, tugmami, savolmi
4. Kerak bo‘lsa, ma’lumotlar bazasi yoki boshqa tizimga murojaat qiladi — narx, qoldiq, bo‘sh vaqt
5. Javobni shakllantirib, foydalanuvchiga yuboradi

Bot «o‘ylamaydi» — u dasturlangan qoidalar yoki model asosida ishlaydi.

Botlar turlari

Tugmali (ssenariyli) botlar. Foydalanuvchi tayyor variantlardan tanlaydi: «Katalog», «Buyurtma», «Aloqa». Ishonchli va oldindan aytib bo‘ladigan, lekin erkin savollarni tushunmaydi.

Kalit so‘zli botlar. Xabarda ma’lum so‘zlarni topib, mos javob beradi: «manzil» — manzil, «ish vaqti» — jadval. Oddiy, lekin so‘z boshqacha yozilsa, adashadi.

Sun’iy intellektli botlar. Erkin matnni tushunadi va javob yaratadi yoki bilimlar bazasidan topadi. Moslashuvchan, lekin javoblarni nazorat qilish va kompaniya ma’lumotlari bilan cheklash kerak.

Amalda ko‘pincha aralash variant: asosiy jarayonlar tugmalar bilan, erkin savollar SI yordamida, murakkab holatlar esa operatorga.

Biznes uchun nima qila oladi

• Ko‘p beriladigan savollarga sutka davomida javob berish
• Buyurtma, ariza yoki yozilishni qabul qilish
• Buyurtma holatini ko‘rsatish
• To‘lov qabul qilish
• Eslatma va bildirishnomalar yuborish
• Xodimlar uchun: arizalar, hisobotlar, ma’lumotnoma
• So‘rovnomalar va fikr-mulohaza yig‘ish

Botning cheklovlari

• Nostandart va murakkab vaziyatlarda odamni almashtirmaydi
• Integratsiyasiz bot faqat «chiroyli menyu» — ma’lumotlar baribir qo‘lda ko‘chiriladi
• Yomon ssenariy mijozni g‘azablantiradi: aylanib qolish, operatorga chiqib bo‘lmaslik
• SI-bot noto‘g‘ri javob berishi mumkin — nazorat kerak

Bot, mini ilova va sayt

Bot — dialog va tez amallar uchun. Mini ilova — Telegram ichidagi to‘liq interfeys: katalog, savat, kabinet. Sayt — qidiruv tizimlaridan keladigan auditoriya va batafsil ma’lumot uchun. Ular bir-birini almashtirmaydi, balki bitta tizimning turli kirish nuqtalari bo‘lishi mumkin.

Bot kerakligini qanday aniqlash

O‘zingizga savol bering: xodimlar kuniga ko‘p marta bir xil savollarga javob beradimi? Mijozlar oddiy amal uchun qo‘ng‘iroq qiladimi? Arizalar messenjerda yo‘qoladimi? Agar javob «ha» bo‘lsa, bot shu takroriy ishni oladi. Boshlash uchun bitta eng ko‘p takrorlanadigan vazifani tanlang va botni shu vazifa atrofida quring.

Ishga tushirgandan keyin bir necha hafta davomida bot bilan bo‘lgan suhbatlarni ko‘rib chiqing: foydalanuvchilar qayerda chiqib ketadi, qaysi savollarga bot javob topa olmaydi, qachon operator so‘raladi. Bu ma’lumotlar botni foydalanuvchilar haqiqatan qanday yozishiga moslashtirish uchun eng yaxshi manba.