Raqamlashtirish va avtomatlashtirish: farqi nimada

«Raqamlashtirish» va «avtomatlashtirish» so‘zlari taqdimotlarda ko‘pincha bir ma’noda ishlatiladi. Lekin ular turli narsalarni bildiradi va turli natija beradi. Farqni bilish loyihadan nima kutish kerakligini aniqroq qiladi.

Raqamlashtirish

Raqamlashtirish — ma’lumot va hujjatlarni qog‘ozdan yoki og‘zaki shakldan raqamli shaklga o‘tkazish. Jarayon o‘zi o‘zgarmasligi mumkin, lekin endi u kompyuterda bajariladi.

Misollar:

• qog‘oz jurnal o‘rniga jadval;
• qog‘oz shartnomalar skanerlanib, papkalarda saqlanadi;
• buyurtmalar daftar o‘rniga dasturga kiritiladi;
• xodim hisobotni qog‘ozda emas, formada topshiradi.

Natija: ma’lumot qidiriladi, nusxalanadi, bir nechta odam bir vaqtda ko‘radi. Lekin ishning o‘zini hali ham odam bajaradi.

Avtomatlashtirish

Avtomatlashtirish — jarayon qadamlarini dastur bajaradi, odam esa nazorat qiladi yoki faqat istisnolarni hal qiladi. U raqamli ma’lumotga tayanadi: qog‘ozdagi ma’lumot bilan hech narsani avtomatlashtirib bo‘lmaydi.

Misollar:

• saytdagi buyurtma o‘zi omborga va kuryerga tushadi;
• hisob-faktura shartnoma asosida avtomatik chiqadi;
• bank to‘lovlari hisoblar bilan avtomatik bog‘lanadi;
• qoldiq kamayganda xarid so‘rovi yaratiladi.

Natija: vaqt tejaladi, qo‘lda bajariladigan xatolar kamayadi. Lekin avtomatlashtirish faqat qoidalari aniq jarayonda ishlaydi: agar har bir xodim buyurtmani o‘zicha rasmiylashtirsa, dasturga qaysi qoidani o‘rgatish kerakligi noma’lum bo‘lib qoladi.

Raqamli transformatsiya

Uchinchi tushuncha ham bor. Raqamli transformatsiya — texnologiyalar asosida biznes modelini yoki mijoz bilan ishlash usulini o‘zgartirish. Masalan, do‘kon onlayn savdo va yetkazib berishga o‘tadi yoki xizmat ko‘rsatish kompaniyasi obuna modelini joriy qiladi. Bu endi IT loyihasi emas, strategik qaror.

Taqqoslash

To‘g‘ri ketma-ketlik

1. Raqamlashtirish. Asosiy ma’lumotlar — mijozlar, tovarlar, buyurtmalar, to‘lovlar — tizimlarda, qog‘ozda emas.
2. Tartib. Ma’lumotlar to‘g‘ri va yagona: dublikatlar yo‘q, nomlash qoidalari bor.
3. Avtomatlashtirish. Takroriy qadamlarni dasturga topshirish va tizimlarni bog‘lash.
4. Tahlil. Yig‘ilgan ma’lumotdan qaror qabul qilish.

Birinchi qadamni o‘tkazib yuborib avtomatlashtirishga urinish odatda muvaffaqiyatsiz: tizim noto‘g‘ri yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumot bilan ishlaydi.

Amaliy xulosa

Loyihani muhokama qilganda so‘rang: biz ma’lumotni raqamli qilmoqchimizmi yoki ishni dasturga topshirmoqchimizmi? Agar asosiy ma’lumotlar hali qog‘ozda yoki tarqoq jadvallarda bo‘lsa, avval raqamlashtirishga e’tibor bering. Agar ular tizimda, lekin xodimlar ularni qo‘lda ko‘chirsa — avtomatlashtirish vaqti keldi.